mi ante toki e lipu Ante Kulupu So a!

周易 “The Changes of Zhou”: each hexagram’s 卦辭 initial commentary, from the Chinese classic 易經 (Yi Jing / I Ching)

toki pona interpretation by jan Lesate (Alexander), 2023


01

Kan
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la sewi

元亨
利贞
sewi suno la
usawi li pona
tenpo kama li wawa

02

Kuwen
kipisi lawa la ma
kipisi noka la ma

元亨
利牝马之贞
君子有攸往
先迷后得主
利西南得朋
东北丧朋
安贞
nasin ma la
usawi li pona
wawa la soweli esun li mama
jan sewi li kama tawa ma ante la
tenpo kama li nasa
tenpo pini li sewi
ma weka wan li jo e ijo pona
ma weka ante li weka e ijo pona
tenpo kama li pakala ala li wawa

03

Tuwen
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la kalama

元亨
利贞
勿用有攸往
利建侯
suli pi kasi lili la
usawi li pona
tenpo kama li wawa
o kama ala tawa ma ante
wawa la jan sewi li lawa e jan anpa

04

Mun
kipisi lawa la nena
kipisi noka la telo-tawa


匪我求童蒙
童蒙求我
初筮告
再三渎
渎则不告
利贞
kasi misikeke la
pona
jan li alasa ala e kasi
kasi li alasa e jan ni
wan la usawi li pona
tu mute la usawi li jaki
tenpo kama li wawa

05

Senju
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la sewi

有孚
光亨
贞吉
利涉大川
telo sewi la
jo e ijo mani
usawi li suno
wawa
pali suli li pona

06

Sijun
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la telo-tawa

有孚

惕中吉
终凶
利见大人
不利涉大川
utala la
ijo mani la pake
olin e meso li pona
pini la sama e monsuta
pona la lukin e jan wawa
pali suli li pona ala

07

Sije
kipisi lawa la ma
kipisi noka la telo-tawa


丈人
吉无咎
kulupu utala la
jan majuna li pona
usawi li pakala ala

08

Pije
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la ma


原筮元永贞
无咎
不宁方来
后夫凶
sama la
usawi li wawa
tenpo ale la usawi li pona li pakala ala
kama tan ma pi utala jan
tenpo pini la jan kama li tenpo ike

09

Sija Sijo
kipisi lawa la kon
kipisi noka la sewi
小畜

密云不雨
自我西郊
mama lili la
usawi li pona
ma ante la sewi pimeja li telo ala

10

Lije
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la telo-pake
履虎尾
不咥
pali lili la
jan li utala e soweli monsuta la jan ni li pakala ala
usawi li pona

11

Ta
kipisi lawa la ma
kipisi noka la sewi

小往大来
吉亨
suli la
lili li tawa
suli li kama
usawi li pona

12

Piju
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la ma
否之匪人
不利君子贞
大往小来
meli la
jan ike meli la jan pona li tenpo ike
suli li tawa
lili li kama

13

Tun Nijen
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la seli
同人于野

利涉大川
利君子贞
kulupu la
ma weka la kulupu li pona
pali suli li pona
jan pona li pona

14

Ta Kiju
kipisi lawa la seli
kipisi noka la sewi
大有
元亨
jo suli la
usawi li pona

15

Kelijan
kipisi lawa la ma
kipisi noka la nena


君子有终
soweli lili wawa la
usawi li pona
tenpo pini la jan pona

16

Sijo
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la ma

利建侯
行师
soweli suli wawa la
wawa la jan sewi li lawa e jan anpa
wawa la jan utala li tawa

17

Suwija
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la kalama

元亨利贞
无咎
alasa la
usawi li pona
tenpo kama li wawa li pakala ala

18

Ko
kipisi lawa la nena
kipisi noka la kon

元亨
利涉大川
先甲三日
后甲三日
moli la
usawi li pona
pali suli li pona
tenpo kama suno mute en tenpo pini suno mute

19

Pelijen
kipisi lawa la ma
kipisi noka la telo-pake

元亨
利贞
至于八月有凶
mu la
usawi li pona
tenpo kama li wawa
tenpo suno mute mute li ike

20

Kuwan
kipisi lawa la kon
kipisi noka la ma

盥而不荐
有孚颙
lukin la
jan usawi li ken pali la taso pali ala
ijo mani li jo e lawa suli

21

Sija Ka
kipisi lawa la seli
kipisi noka la kalama
噬嗑

利用狱
pini uta la
usawi li pona
apeja tan jan lawa li pona

22

Pija
kipisi lawa la nena
kipisi noka la seli


小利有攸往
kule olin la
usawi li pona
tawa ma ante li pona lili

23

Po
kipisi lawa la nena
kipisi noka la ma

不利有攸往
kipisi la
tawa ma ante li pona ala

24

Pijo
kipisi lawa la ma
kipisi noka la kalama


出入无疾
朋来无咎
反复其道
七日来复
利有攸往
sike la
usawi li pona
tawa kama li ike ala
jan pona li kama la pakala ala
nasin sewi li sike la suno mute mute li kama sin
tawa ma ante li pona

25

Miwe Miwan
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la kalama
无妄
元亨
利贞
其匪正有眚
不利有攸往
jo la
usawi li pona
tenpo kama li wawa
tenpo kama la ken pali la taso pali ike
tawa ma ante li pona ala

26

Ta Sijo
kipisi lawa la nena
kipisi noka la sewi
大畜
利贞
不家食吉
利涉大川
mama suli la
tenpo kama li wawa
lon ala e tomo mama li pona
pali suli li wawa

27

Kije
kipisi lawa la nena
kipisi noka la kalama

贞吉
观颐
自求口实
sijelo moku la
wawa
suno e moku mama
uta li wile moku

28

Ta Kuwa
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la kon
大过
栋桡
利有攸往
mute suli la
insa tomo li wawa
tawa ma ante li pona
usawi li pona

29

Ken
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la telo-tawa

习坎
有孚
维心亨
行有尚
pakala la
len e ijo mani
olin e sewi li pona
tawa ma li pona

30

Lija
kipisi lawa la seli
kipisi noka la seli

利贞

畜牝牛
lanpan e waso la
usawi li wawa pona
mama e soweli esun li pona

31

Uken
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la nena


利贞
取女吉
pilin sijelo la
usawi li pona
tenpo kama li wawa
jo e meli li pona

32

Kene
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la kon


无咎
利贞
利有攸往
awen la
usawi li pona li pakala ala
tenpo kama li pona
tawa ma ante li pona

33

Tuwen
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la nena


小利贞
soweli esun lili la
usawi li pona
tenpo kama li pona lili

34

Ta Sijan
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la sewi
大壮
利贞
pakala sijelo la
tenpo kama li wawa

35

Sije
kipisi lawa la seli
kipisi noka la ma

康侯用锡马蕃庶
昼日三接
sinpin la
pana tawa jan lawa e soweli mani
soweli ni li unpa mute

36

Mijan Teje
kipisi lawa la ma
kipisi noka la seli
明夷
利艰贞
mu pi waso suli la
tenpo ike la usawi wawa

37

Ka Nijen
kipisi lawa la kon
kipisi noka la seli
家人
利女贞
jan mama en jan lili la
meli la tenpo wawa

38

Kiwe
kipisi lawa la seli
kipisi noka la telo-pake

小事吉
lukin e sike la
pali lili li pona

39

Kan
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la nena

利西南
不利东北
利见大人
贞吉
noka pakala la
pona la ma weka wan
pona ala la ma weka ante
lukin e jan wawa li wawa

40

Kete
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la telo-tawa

利西南
无所往
其来复吉
有攸往
夙吉
pana kipisi la
pona la ma weka
tawa taso awen ala
pona la kama tawa
tawa en awen
suno li kama sewi la pona

41

Suwen
kipisi lawa la nena
kipisi noka la telo-tawa

有孚
元吉
无咎
可贞
利有攸往
曷之用
二簋可用享
lili la
jo e ijo mani
usawi li pona
pakala ala
ken usawi
tawa ma ante li pona
pali e seme
poki tu li ken pali e usawi

42

Je
kipisi lawa la kon
kipisi noka la kalama

利有攸往
利涉大川
suli e mute la
tawa ma ante li pona
pali suli li pona

43

Kiwa
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la sewi

扬于王庭
孚号
有厉
告自邑
不利即戎
利有攸往
tawa anpa la
tomo pi lawa kulupu la ijo mani li mu
ike
toki tan tomo mute
pona ala la utala
pona la tawa ma ante

44

Ko
kipisi lawa la sewi
kipisi noka la kon

女壮
勿用取女
unpa la
meli wawa
lanpan ala e meli

45

Suse
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la ma


王假有庙
利见大人

利贞
用大牲吉
利有攸往
nasa la
wawa
jan lawa li tawa tomo usawi
wawa la lukin e jan wawa
wawa
tenpo kama li wawa
pali usawi suli li pona
pona la tawa ma ante

46

Sijen
kipisi lawa la ma
kipisi noka la kon

元亨
用见大人
勿恤
南征吉
tawa sewi la
usawi li pona
pona la lukin e jan wawa
pilin pakala ala
ma weka la tawa li pona

47

Kuwen
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la telo-tawa



大人吉
无咎
有言不信
len la
wawa
pona
jan wawa li pona
pakala ala
toki taso pilin ala

48

Tejen
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la kon

改邑不改井
无丧无得
往来井井
汔至
亦未绠井
羸其瓶
lupa-telo la
tomo mute li ante
lupa telo li ante ala
lili ala
suli ala
lupa telo la jan ale li kama li tawa
lupa telo li jo ala e telo la
poki telo li pakala
tenpo ike

49

Keke
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la seli

巳日乃孚
元亨利贞
悔亡
selo soweli la
tenpo pi ijo mani
usawi li pona
tenpo kama li wawa
tenpo ike li pini

50

Ten
kipisi lawa la seli
kipisi noka la kon

元吉
poki moku la
usawi li pona
wawa

51

Tan
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la kalama


震来虩
笑言哑哑
震惊百里
不丧匕鬯
pakala ma la
wawa
ma pakala li mu a
uta pona li kalama a
pakala ma li suli mute
moku usawi li pakala ala

52

Ken
kipisi lawa la nena
kipisi noka la nena

艮其背
不获其身
行其庭
不见其人
无咎
mama la
mama e monsi la sinpin li awen ala
jan li tawa lon ma kulupu
jan li ken ala lukin e jan ante
pakala ala

53

Sijan
kipisi lawa la kon
kipisi noka la nena

女归吉
利贞
tawa weka la
pona la meli en jan ante li wan
tenpo kama li wawa

54

Kiwe Muwe
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la telo-pake
归妹
征凶
无攸利
jan tu li wan la
tawa li ike
pona la tawa ala

55

Pijon
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la seli


王假之
勿忧
宜日中
tomo wawa la
wawa
jan lawa li lon
ike ala
tenpo pi suno meso li pona

56

Li
kipisi lawa la seli
kipisi noka la nena

小亨
旅贞吉
jan tawa la
wawa lili
jan tawa li pona

57

Suwen
kipisi lawa la kon
kipisi noka la kon

小亨
利攸往
利见大人
pana usawi la
wawa lili
pona la tawa ma ante
pona la lukin e jan wawa

58

Tuwa
kipisi lawa la telo-pake
kipisi noka la telo-pake


利贞
pilin pona la
wawa
tenpo kama li wawa

59

Suwan
kipisi lawa la kon
kipisi noka la telo-tawa


王假有庙
利涉大川
利贞
telo sijelo la
wawa
jan lawa li tawa lon tomo usawi
pali suli li pona
tenpo kama li wawa

60

Sije
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la telo-pake


苦节
不可贞
kiki la
wawa
kiki ike
ken ala usawi

61

Tejon Piju
kipisi lawa la kon
kipisi noka la telo-pake
中孚
豚鱼吉
利涉大川
利贞
jo e ijo mani la
soweli en kala li pona
pali suli li pona
tenpo kama li pona

62

Sejo Kuwa
kipisi lawa la kalama
kipisi noka la nena
小过

利贞
可小事
不可大事
飞鸟遗之音
不宜上
宜下
大吉
mute lili la
wawa
tenpo kama li pona
pali lili li pona
pali suli li pona ala
waso li tawa sewi li mu
tawa sewi li pona ala
tawa noka li pona
usawi li wawa

63

Kije Sije
kipisi lawa la telo-tawa
kipisi noka la seli
既济

小利贞
初吉终乱
pini la
wawa
tenpo kama li pona lili
open li pona la pini li ike

64

䷿
Miwe Sije
kipisi lawa la seli
kipisi noka la telo-tawa
未济

小狐汔济
濡其尾
无攸利
pini ala la
wawa
soweli lili li poka lon telo tawa
telo e monsi ona

Acknowledgements

I studied contemporary and classical Chinese at Oberlin College; 谢谢老师们!

Much of my understanding of the source is based on Part II of John Minford’s English interpretation1, including the inspiration for the “names” of the hexagrams rendered here in sitelen sitelen.

I turn to Master Alfred Huang’s English interpretation2 for lots of guidance as well.

I have used ctext.org as a modern source for the text of 周易.

My understanding of toki pona is based largely on usage and correction from the Discord communities of kama sona and ma pona pi toki pona. I frequently refer to the online dictionaries nimi.li and linku.la.

Much gratitude to Jonathan Gabel for creating and sharing the sitelen sitelen writing system. Sitelen Sitelen Renderer by Olaf Janssen.

Fonts used to display sitelen pona:

Chinese fonts are from chinesefontdesign.com.

This page (en mute pali musi mi) is hosted by GitHub Pages.

Notes

This interpretation uses ~73% of the words in pu, plus 9 additions: kipisi, usawi, pake, monsuta, meso, kiki, misikeke, majuna, apeja (in order of most-frequent to least-common).

linja 名字 English sitelen nimi
heavens sewi sewi
lake telo-pake telo pake
fire seli seli
thunder kalama kalama
air kon kon
river telo-tawa telo tawa
mountain nena nena
earth ma ma
八卦
linja mute
trigram, bagua
pona
usawi (non-pu)
divination, “augury” 1
tenpo kama
fortune, future
pona
auspicious, beneficial
wawa
auspicious
大人
jan wawa
the ideally-embodied self, the confidently-aligned individual; ‘sure person’
君子
jan pona
a noble person; an honorable one
小人
jan anpa
an un-embodied self, a mis-aligned individual; ‘lowly person’
涉大川
pali suli
literally ‘crossing a great river’; metaphor for a significant undertaking or “hazardous enterprise” 1
ijo mani
‘valuable things’: spoils of war, “captives”1 often involved with ritual sacrifice
西南
东北
ma weka
‘far-away place’: literally ‘west-south’ and ‘east-north’; thousands of years ago, these referred to specific neighboring areas (and the people living in those places); I have chosen to leave the specific directions vague
攸往
tawa ma ante
‘visiting a different place’: “destination” 1
ijo pona
‘good things’
  1. Minford, John: “I Ching: The Essential Translation of the Ancient Chinese Oracle and Book of Wisdom” (2014). Penguin Books, 4th printing, 2015… How do citations work again??  2 3 4 5

  2. Huang, Alfred: “The Complete I Ching” (1998). Inner Traditions, 2010…